Slagschaduwhinder (update 14/04/2026 incl. 3D animaties)

Door de snelheid waarmee de wieken van windturbines draaien geven zij enerzijds slagschaduw in de omgeving en anderzijds veroorzaken zij hinder door lichtreflecties. Om de lichtreflecties te beperken kunnen de producenten een coating aanbrengen op bepaalde onderdelen van de windturbines.

Slagschaduwhinder kan echter niet worden vermeden door het kiezen van een ander materiaal of gebruik van een coating. Deze hinder wordt mede veroorzaakt door de omvang en hoogte van de windturbines (hoe groter de turbine hoe verder de slagschaduw reikt), het gebruik, de windrichting en de wijzigende stand van de zon gedurende het gehele jaar.

Omdat Engie en Eoly turbines van 200 meter hoog wensen te plaatsen, ondervindt een zeer ruime omgeving last. Waar en wanneer hinder optreedt hangt af van de stand van de zon en verschilt dus per dag en per uur.

Volgens de studies uitgevoerd in opdracht van Engie en Eoly reikt de slagschaduwhinder in dit project tot op meer dan 1.5 km afstand van de turbines. De grootte van deze slagschaduwzone (die vaak de vorm heeft van een vlinder of strik en daarom ook soms zo genoemd wordt) is niet abnormaal bij windturbines van deze omvang, maar wat wel uitzonderlijk is, is de plaatsing van dergelijk grote turbines zo dicht bij bewoning. Hierdoor wordt de kans op ernstige hinder in belangrijke mate in de hand gewerkt.

Slagschaduw kan stress, concentratiestoornissen en hoofdpijn veroorzaken. Het wordt beschouwd als een ernstige vorm van hinder en de hoeveelheid waaraan men dagelijks mag blootgesteld worden in een woning wordt daarom ook wettelijk beperkt. Het kan het best vergeleken worden met een continu flikkerende TL-lamp.

De zone waar slagschaduwhinder kan optreden, loopt volgens kaarten van Engie van het station van Denderleeuw, de Kavee en de Kleistraat in Erembodegem tot de Sint-Vincentiusschool in Hekelgem centrum en langsheen de Bellestraat. Op de onderstaande kaart vind je de zone die meer dan 8 uur slagschaduw hinder ondervindt terug in het gebied binnen de lichtblauwe lijn.

Meer dan 8 uur slagschaduw per jaar lijkt niet veel, maar omdat slagschaduw zo hinderlijk is voor bewoners heeft Vlaanderen via de Vlarem II wetgeving de hinder door slagschaduw zo gereglementeerd dat er op een woonhuis op één dag niet meer dan 30 minuten slagschaduw mag voorkomen en er ook niet meer dan 8 uur per woning per jaar mag voorkomen. Alle woningen die binnen de lichtblauwe zone hieronder liggen, liggen dus in de risicozone om aan meer slagschaduw te worden blootgesteld dan wettelijk toegelaten is.

Indien windturbines voldoende ver van bewoning liggen, vormt slagschaduw inderdaad meestal geen probleem. Indien men echter -zoals in dit geval- windturbines zeer dicht legt bij bewoning komen een aanzienlijk aantal woningen binnenin de risicozone voor slagschaduw te liggen. Dit is juist één van de redenen waarom de Vlaamse Regering op vraag van actiegroepen en omwonenden in 2025 de omzendbrief aanpaste en minimum afstanden invoerde voor grootschalige windturbines van 200m of hoger. Deze bepaalt dat er geen bewoning binnen een afstand van 3x de tiphoogte -of in dit geval binnen de 600 m !- mag gelegen zijn.

Omdat beelden meer zeggen dan woorden en iedereen bewust dient te zijn van wat de slagschaduwhinder van dergelijke grote turbines kan betekenen indien deze zo dicht bij bewoning worden ingepland, werden een aantal animaties gemaakt die een benadering zijn van wat het zou kunnen betekenen voor de bewoners van Affligem als twee soortgelijke windturbines zouden worden geplaatst op de voorziene locaties. Hieronder vind je aan aantal van deze animaties terug.

ANIMATIE 1: gezichtspunt Ten Bos (op een winterdag)

ANIMATIE 2: gezichtspunt Molenberg en Kerkstraat (op een winterdag)

ANIMATIE 3: gezichtspunt Zwarteberg en Kerkstraat (op een namiddag in de herfst)

ANIMATIE 4: gezichtspunt Bellestraat en Buikouter (op een namiddag in maart)

ANIMATIE 5: Slagschaduw simulatie bovenaanzicht (dag in februari)

De animatie wordt versneld afgespeeld, in werkelijkheid blijft de slagschaduw in een bepaald gebied langer duren.

Wens je een korte simulatie te ontvangen voor jouw straat in Affligem stuur ons dan een berichtje naar info@affligemwindstil.be en dan kijken we hoe we jou kunnen helpen.

Bovenstaande animaties zijn een simulatie van hoe de slagschaduwhinder er mogelijk zou kunnen uitzien, de werkelijke situatie kan hiervan verschillen. Aangezien in het dossier van de projectaanvragers immers nog geen definitieve types van windturbines zijn vastgelegd betreft het hier een benadering.

Het argument gebruiken dat iets zo complex en dynamisch als slagschaduw via een statisch document als een slagschaduwcontourkaart voldoende informatie geeft aan inwoners om de draagwijdte hiervan te kunnen inschatten gaat niet op. Zeer weinig burgers hebben immers de expertise om dergelijke kaart te interpreteren, laat staan de impact ervan correct in te schatten, hoewel het juist zij zullen zijn die achteraf de (ernstige) hinder ondergaan. Zoals hierboven aangetoond bestaan er vandaag digitale middelen die het mogelijk maken om een beeld te scheppen van wat slagschaduwhinder voor een gebied kan inhouden. Aanvragers kunnen dit op een eenvoudige manier integreren op hun website of via andere kanalen ter beschikking stellen.

Affligem Windstil is als actiegroep van mening dat de projectaanvragers verplicht zouden moeten zijn om alle belanghebbenden zo correct mogelijk te informeren op een voor de burger verstaanbare en heldere manier.

Ter INFO: Wettelijk kader mbt slagschaduwhinder:

Vlaanderen heeft via de Vlarem II wetgeving de hinder door slagschaduw gereglementeerd. In deze wetgeving wordt onder meer bepaald dat er op een woonhuis op één dag niet meer dan 30 minuten slagschaduw mag voorkomen en ook niet meer dan 8 uur per woning per jaar. (Lees hier meer over de meest recente wijzigingen in de VLAREM II wetgeving).

Dit lijkt op het eerste zicht niet veel, maar hierbij dient rekening gehouden te worden met het feit dat het enerzijds gaat over simulaties (die een onderschatting kunnen geven van de werkelijke situatie) en anderzijds dat niet effectief de slagschaduw gemeten wordt per woning. De simulaties worden uitgevoerd op een gekozen aantal referentiepunten, slagschaduwgevoelige objecten genoemd.

Omdat Engie en Eoly de windturbines van dergelijke omvang zo dicht bij de bewoning plaatsen blijkt uit de kaarten van Engie en Eoly (zie boven) dat een belangrijk aantal woningen binnen de zone afgebakend door de lichtblauwe lijn (=slagschaduwcontour 8 uur/jaar) liggen. Dit betekent dat voor al deze woningen de wettelijke norm van 8u/j kan worden overschreden volgens hun eigen simulaties, wat wettelijk niet toegestaan is.

Bovendien kunnen er minstens vragen worden gesteld over het aantal en de positie van de in de studie gekozen slagschaduwgevoelige objecten (zie ook kaart hierboven): op de kaart werden tussen de punten E en G geen enkel ander slagschaduwgevoelig object vastgelegd? Hierdoor wordt een deel van de woningen in Ten Bos en op de Zwarteberg niet mee in rekening gebracht, terwijl deze zone wel een belangrijk deel van de slagschaduwhinder verwacht?

Gezien de bewezen hinder dienen windturbines wettelijk te worden uitgerust met een systeem om de slagschaduw te beperken tot 8u/j bvb. door het stilleggen van de turbine indien het aantal slagschaduwuren zou overschreden worden. Dit gaat echter om een statistisch systeem en houdt geen rekening met de effectieve beschaduwing van elk van de woningen apart, waardoor overschrijdingen van de norm een quasi zekerheid is.

Een aantal van deze straten krijgt zelfs in bepaalde seizoenen op één dag slagschaduw van beide windturbines achter elkaar te verwerken zoals uit de animaties hierboven blijkt! Beide windturbines behoren echter elk tot een andere uitbater (Engie of Eoly). Hoe de afstemming zal gebeuren tussen beide turbines om in deze gevallen te voldoen aan de wetgeving van max. 30′ slagschaduw per dag en max 8u / jaar is niet duidelijk.

Bovendien is het eens de windturbines in gebruik zijn aan de bewoners om aan te tonen dat de wettelijke grenzen overschreden worden. Aangezien de sturing van de windturbine niet effectief de slagschaduw meet per woning, maar de turbines aangestuurd worden o.a. op basis van een aantal gekozen slagschaduwgevoelige objecten, het aantal effectieve uren zonneschijn, het aantal draaiuren en dit icm met een algortime in iedere turbine, maakt dit het als inwoner achteraf haast onmogelijk om te bewijzen dat een windturbine teveel slagschaduw genereert tov het toegelaten wettelijk kader.

De vorige vergunningsaanvraag van ENGIE en EOLY werd in mei 2024 door de Bevoegde Vlaamse Overheid en de Minister geweigerd, omdat ze niet in overeenstemming is met de goede ruimtelijke ordening en omdat het project de draagkracht van de getroffen woonkernen overschrijdt. De beide windturbines liggen immers zeer dicht bij de woonkernen van Tenbos en de Daalstraat. Daarnaast is er in de motivatie te lezen dat er een belangrijke impact te vrezen is op de vleermuispopulatie in het projectgebied. Ondanks deze weigering en een verloren beroep bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen dienen Engie en Eoly nu opnieuw een (haast) identiek dossier in.

Aangezien men in het dichtbebouwde Vlaanderen steeds vaker windturbines tracht in te plannen die eigenlijk te dicht bij woningen staan opgesteld, is het ook niet verwonderlijk dat in 2023 het grootste aantal klachten tegen windturbinehinder werden ingediend door omwonenden bij de Vlaamse Overheid! De klachten waarvan sprake hebben voor alle duidelijkheid betrekking op windturbines die reeds in gebruik zijn. (lees hier het artikel).

Deel dit artikel via